Antoni Kępiński, znany psychiatra i autor wielu książek, pisał, że obniżenie nastroju w większości wypadków łączy się z lękiem przed życiem. Lekarze przyznają, że zdarza się, że trudno jest oddzielić zaburzenia lękowe od depresyjnych i trudno jest wskazać pacjentów, którzy chorują jedynie na depresję bez odczuwania lęku lub chorują tylko na zaburzenia lękowe bez objawów obniżonego nastroju. Współwystępowanie tych stanów jest najczęstszym zaburzeniem spotykanym w gabinecie psychiatry. O stopniu zależności depresji i zaburzeń lękowych świadczyć mogą objawy występujące równocześnie w kryteriach diagnostycznych obu chorób. Są to: drażliwość, niepokój, bezsenność, męczliwość, trudności w koncentracji, dolegliwości somatyczne. Pociągają one za sobą kilka konsekwencji. Chorzy, u których występują oba zaburzenia równocześnie, są w gorszym stanie, odczuwają więcej dolegliwości. Próba rozdzielenia obu schorzeń i rozpoznania jednego z nich opiera się na dokładnym wywiadzie lekarskim, rodzinnym i ocenie stanu klinicznego. Tu natrafia się w ogromnej liczbie przypadków na kolejną wspólną cechę zaburzeń nastroju i lękowych. Detale wywiadu lekarskiego, rodzinnego, kwestie majątkowe, ważne wydarzenia rodzinne, w pracy, osobiste - wszystko to może wywoływać lub potęgować zarówno objawy depresji, jak i zaburzenia lękowe. Objawy lękowe Lęk ma możliwość być jednym z podstawowych objawów depresji. Ma on wówczas w wielu sytuacjach charakter uogólniony, nazywany jest lękiem wolno płynącym. Ma możliwość pojawiać się bez widocznej przyczyny albo towarzyszy sytuacjom, które normalnie lęku nie wyzwalają. Pacjenci skarżą się na poczucie napięcia, niepokoju, lokalizują je w klatce piersiowej lub nadbrzuszu. Lęk może osiągać znaczne rozmiary, ujawniać się jako pobudzenie ruchowe. Ukazują się również strach przed tym, co się za chwilę stanie, zaburzenia koncentracji, snu. Przy współistnieniu myśli samobójczych, w wypadku silnego lęku i pobudzenia, ryzyko próby samobójczej jest duże. Lęk może też występować jako tzw. maska depresji. Objawy smutku, obniżonej aktywności są wówczas nieodczuwalne poprzez pacjenta, a dominuje uczucie uogólnionego lęku, z lękiem przewlekłym lub jego napadami. Można powiedzieć, że nie tylko lęk występuje w depresji, lecz też depresja występuje w zaburzeniach lękowych. Przewlekły lęk, niepokój, nerwicowe objawy somatyczne, napady paniki mogą szybko prowadzić do dołączenia się do tych objawów apatii, zniechęcenia, obniżonego nastroju. Objawy depresji występujące w przebiegu zaburzeń lękowych, do niedawna znane pod terminami „depresja nerwicowa” albo „nerwica depresyjna”, współcześnie klasyfikuje się jako „dystymia”. Charakteryzuje się ona przewlekłym przebiegiem , a dodatkowo niezbyt nasilonymi zaburzeniami depresyjnymi. Samopoczucie chorych może być zmienne, zależne od tego, co dzieje się w ich otoczeniu. Kogo przede wszystkim to dotyczy? Współwystępowanie stanów lękowo-depresyjnych to nie tylko domena psychiatrii. Równie przeważnie obserwuje się je u pacjentów z zespołem jelita drażliwego, łuszczycą czy nadciśnieniem lub bólem zamostkowym. Mogą pojawić się jako reakcja na daną chorobę somatyczną, poczucie niesprawności fizycznej, umysłowej, kłopoty w pracy, inwalidztwo, zagrożenie życia. Wszystkie te stany mogą skutkować obniżeniem nastroju oraz dodatkowo lękiem przed śmiercią albo postępem choroby. Wyjątkowo istotne staje się to w sytuacji osób starszych, u których sam wiek jest składnikiem ryzyka wystąpienia depresji. W połączeniu z nierzadko licznymi chorobami somatycznymi, stosowanymi lekami, samotnością nasilającą lęk i obniżeniem nastroju stwarza to, że depresja z lękiem w ogromnej liczbie przypadków występuje u osób w podeszłym wieku. Równocześnie objawy uogólnionego lęku, jak na przykład.: kołatanie serca, duszność, przewlekłe dolegliwości bólowe, niepokój, mogą powodować pomyłki diagnostyczne i mylenie ich z objawami innych chorób. Zaburzenia depresyjno-lękowe spotyka się zazwyczaj także u ludzi uzależnionych od alkoholu. Ich sytuacja społeczna, rodzinna, w pracy, zdrowotna może wyzwalać depresję. W pewnych przypadkach to alkohol staje się ucieczką od lęku, wtedy uzależnienie ma charakter wtórny do zaburzeń lękowych. Kolejną grupą, w której w szczególności najczęściej występują zaburzenia depresyjne , a dodatkowo lękowe, są kobiety, zwłaszcza w wieku rozrodczym. Schorzenia te obserwuje się u nich kilkukrotnie w wielu wypadkach niż u facetów. Leczenie lęku O wyborze leku w każdej chwili decyduje obraz choroby. Wiele leków przeciwdepresyjnych ma też działanie przeciwlękowe, więc znajdują one zastosowanie w leczeniu zaburzeń depresyjno-lękowych, a dosłownie samego lęku. Leki uspokajająco-nasenne stosuje się wyłącznie pomocniczo, głównie na początku leczenia. Pomagają one zmniejszyć odczuwany lęk, niepokój, bezsenność, do momentu kiedy właściwe leki przeciwdepresyjne zaczną działać. Dopuszczalny wyłącznie krótkotrwały okres stosowania leków uspokajających i nasennych (głównie pod postacią benzodiazepin) jest w szczególności wart podkreślenia, ponieważ nadmierne ich stosowanie śpiesznie grozi uzależnieniem. Terapia tymi lekami nie powinna przekraczać okresu 2-4 tygodni. Są one także leczeniem niewłaściwym, ponieważ działają tylko objawowo, a nie na przyczynę dolegliwości depresyjno-lękowych. W bardzo wielu przypadkach farmakoterapia może być tylko elementem wspomagającym, a fundamentem leczenia powinna być psychoterapia. W zdecydowanej większości przypadków farmakoterapia ma możliwość być wyłącznie elementem wspomagającym, a podstawą leczenie powinna być psychoterapia.